Енергетски сектор

Меѓу врвните приоритети на енергетската политика на Македонија е развојот на регионалниот пазар на енергија преку обезбедување на безбедност на енергетското снабдување и хармонизацијата на националната енергетска легислатива со легислативата на Европската Унија. Примарниот енергетски интензитет во Македонија е за 40% повисок отколку просекот во Европската Унија, што наведува дека постојат значајни потенцијали за заштеда на енергија. Масивното искористување на електричната енергија за греење во станбени градежни објекти за време на зимскиот период е една од причините за овој висок енергетски интензитет.

Македонија, моментално ја хармонизира својата национална легислатива со легислативата на Европската Унија во сите релевантни сектори, со цел да одговара со сите донесени закони во ЕУ (EU Acquis communautaire). Оценувањето на користењето на енергијата во Македонија е во тек и се стреми да ги дополни националните закони, регулативи и процедури. Законот за енергетика кој е во сила од 2006 година, покажува дека зголемувањето на енергетската ефикасност и обновливите енергии се главна цел.

Уште од 2004 година, Македонската Влада ја усвои “Стратегијата за енергетска ефикасност до 2020”, каде се фокусира на имплементацијата на енергетски ефикасни технологии и да обезбеди рамковна насока за идните правни акти за енергетската ефикасност. Во градежниот сектор, како пример се земаат, мерки за воспоставување на наплата соодветна на потрошувачката, продолжување на системите за централно греење, изолација на прозорите, рефлективни штитови за радијатори, термостатски вентили, и друго. Каде е возможно, снабдувањето со топлина (греењето ) треба да се оддели од електричната енергија, или градежниот објект да се изолира термички.

Рудници

Шумските површини во Битолско се на околу 39.000 хектари и од нив се експлоатира дрвната маса за потребите на населението и индустријата. Минералните богатства се големи и обилуваат пред се со лигнит и неметали. Резерви на лигнит има кај селата Суводол, Живојно, Гермијан, Брод и Гнеотино. Моментално, во Битолското поле големи се резервите на јаглен, поради што работат два рудника за негово исцрпување: „Суводол“ и „Гнеотино“. Тие го овозможија изградувањето и функционирањето на најголе миот рударско - енергетски комбинат во Македонија.

Термонергија

РЕК-Битола работи како фабрика на јавното претпријатие ЕЛЕМ (Електрани на Македонија) Македонија и претставува најголем производствен енергетски капацитет во Република Македонија. Овој комбинат задоволува повеќе од 75% од потребите за електрична енергија во државата и голем дел од потребите од јаглен (лигнит) за индустриските котларници и домаќинства. Основна дејност на комбинатот е производство, пренос и дистрибуција на електрична енергија. Во комбинатот работат околу 3200 работници од разен профил и се произведуваат околу 4,2 гигавати часови електрична енергија. Во рамките на комбинатот работи рудник-површински коп со капацитет за годишно производство од околу 6 милиони тони јаглен и повеќе од 20 милиони кубици јаловинa. Термоелектраната Битола има 3 блока ос инсталирана снага од 3 х 210 MW – Т.Е. Дел од комбинатот е и Фабриката за опрема и делови (ФОД). РЕК-Битола се подготвува во наредните 6 години доследно да ги примени европските еколошки стандарди во производството на електрична енергија за да го намали негативното влијание врз животната средина. Во таа насока веќе има доставено апликација за добивање на А интегрирана еколошка дозвола што, практично, значи дека до крајот на 2014 година ќе се изврши модернизација на постројките, некои од нив ќе се заменат со нови, со што степенот на штетните нуспроизводи ќе се доведе во еколошки прифатливи размериКако дел од Програмата за почиста и поефективна индустрија на норвешката влада, спроведена од Norsk Energi и Центарот за климатски промени од Скопје се изготвија 4 пред-физибилити студии за зголемување на енергетската ефикасност, од кои две беа наменети за најголемиот енергетски објект во Македонија – РЕК Битола. Од проектот се очекува да резултира со подобрување на енергетската ефикасност и влијание на стакленички гасови, и истиот има потенцијал за CDM (Кјото протокол – Механизам за чист развој). Пресметките покажуваат дека овој проект ќе се подобри општата ефикасност на електраната од 30,93% до 31,12%, со што би се заштедиле околу милион евра годишно. Оваа инвестиција ќе биде во опсег од 10 милиони евра, што вклучува и поставување на нови полнежи и депонирање на азбестните материјали. Трошоците за отстранување на азбестот материјали понатаму да се испитаат. На заштеда на енергија даде внатрешна стапка на поврат на 6%. Ако проектот се имплементира како CDM проект, внатрешна стапка на враќање ќе биде околу 8%.МЕПСО започнува со изградба на 110 kVдалековод кој ќе ги поврзе трафостаниците Битола 3 и Битола 4. Со изградбата на далеководот ќе се формира прстен кој ќе ги поврзува трите најголеми трафостаници во битолскиот регион и ќе обезбеди непречен пренос на електрична енергија до сите точки на мрежата. Драстично намалување на оптоварувањата на електричната мрежа, зголемување на стабилноста и доверливоста на енергетскиот систем, како и подобрување на напонските прилики во преносната мрежа. инвестицијата вредна 3,5 милиони евра.

Хидроенергија

Црна Река е најголема десна притока на Вардар. Нејзината должина изнесува 207 км. Извира од изворот Црна Дупка во близина на селото Железнец на надморска височина од 760м. Од изворот до селото Бучин, Црна Река тече низ Демирхисарско, а оттука до селото Скочивир низ нашата најголема котлина Пелагонија. Црна Река располага со мошне значајна хидроенергетска моќ, особено во Скочивирската Клисура. Меѓутоа целокупната нејзина моќност не е потполно искористлива па затоа се прават планови за што поефикасно искористување.Хидромелиоративниот систем "Стрежево" обезбедува вода за наводнување на преку 20.000 хектари, на градот и селските населби кои гравитираат кон него, a се насочи и кон производството на печурки, рибарството и производството на електрична енергија, како кон додатни дејности. ЈКП Водовод официјално стана производител на електрична енергија, а дополнително се очекува и дозвола за производство на струја. Хидроцентрала со јачина од 360 киловати во сопственост на ЈКП „Водовод“, лоцирана кај тн. Стара филтерница, ела беше пуштена во употреба. Во новата постројка и во уште неколку други зафати во водоснабдителниот систем на Битола, ова претпријатие вложи скоро 500.000 евра. Мини-хидроцентралата е изградена со финансиски средства исклучиво на јавното претпријатие, а хидроцентралата ќе произведува електрична енергија која ќе ја продава на МЕПСО. ХЕ Чебрен се предвидува да се изгради на Црна Река, блиску до селото Манастир, 7 км возводно од Расимбегов мост. Со својот голем акумулационен простор, оваа ХЕ ќе има можност да го регулира природниот проток на Црна Река. Оваа акумулација ќе биде прва во низата на три енергетски скалила и има голема важност за производство на квалитетна енергија, не само во ХЕ Чебрен туку и во низводните електрани, изградени или планирани (ХЕ Тиквеш и ХЕ Галиште). Основни карактериситики на предвидениот проект за ХЕ Чебрен се просечен проток 26,00 m3/s и просечно производство 840/786 GWh.

Обновлива енергија

Во Пелагонискиот регион има огромни потенцијали за искористување на ветерната енергија, сончевата енергија и другите обновливи извори на енергија. Согласно стратегијата на Р.Македонија и на локалните власти од овој регион се прават напори и се имплементираат проекти за искористување на обновливите извори на енергија и обезбедување на енергетска ефикасност.Прилепската локална власт одлучи да и дадат виза на скопската фирма "Труст" на парцела со површина од околу три хектари да постави колектори за годишно производство од еден мегават електрична енергија. Приватен инвеститор "Труст" од Скопје, доставила проект и финансиски план. Од Одделението за урбанизам и животна средина објаснуваат дека метеоролошките мерења во деведесеттите години на минатиот век покажале дека оваа локација бележи просечна годишна сончева инсолација од 1.566 ват-часови на квадратен метар, што е над македонскиот просек и блиску до просекот на Шпанија. Според планската програма на Одделението, оваа соларна централа ќе биде со моќност од 900 киловати, со годишно производство на еден мегават електрична енергија. Локацијата е на излезот на Прилеп, спроти селото Старо Лагово.